Kafkas Arısının Genel Özellikleri

Kafkas arısı “Apis mellifera Caucasia” bilimsel isimlendirmesini 1916 yılında Pollmann tarafından almıştır. Ancak dış yapılarına dair tanımlamalar 1946 yılında Gorbachev tarafından yapılmıştır.

Doğal yayılma alanı Güneybatı Kafkasya’dır. Rusya’nın güneyinden başlayarak Gürcistan ve Ülkemizde Ardahan, Artvin illeri başta olmak üzere Karadeniz sahil şeridinden Samsun’a kadar yayılım göstermektedir. Ancak gezginci arıcılık sebebi ile koruma altında olmayan doğal yayılım alanlarında melezleşme olduğu söylenebilir.

Ortalama 7,25 mm ile en uzun dil yapısına sahiptir. Bu avantajı nektar salgılayan bir bitki türü olan üçgülden (trifollium ssp.) faydalanabilmesini sağlar. Yonca gibi derin yumurta tüpüne sahip bitkiler için iyi bir tozlaştırıcıdır. Nektardaki şeker oranı kısmen düşük (%10) civardayken çalışabilir.

Koyu renkli olarak bilinmesine rağmen vücut renginde çeşitlilik vardır. Vücutlarında dar, bronz halkalar görünebilmektedir. Erkek arıları diğer ırkların erkek arılarından daha büyüktür ve göğüs kısmında yoğun ve siyah renkli kıllar bulunmaktadır.  İşçi arılar ise kurşun rengi – gri renkte kıllara sahiptir. Yükseklerde doğal olarak yaşayan koloniler, düzlükte yaşayan kolonilere göre daha iri, daha çok kıl yapısına sahip ve daha koyu renktedir.

İlkbaharda gelişmeye geç başlar ve yaz ortasına kadar gelişmesini sürdürür. Güçlü koloniler kurar. Koloni gücü yavaş artmakla birlikte yaz ortasında en güçlü dönemine ulaşır. Oğul verme eğilimleri düşüktür. Koloniler nektar akışının sürekli olmasına ihtiyaç duyar. Kısa süreli yüksek nektar akışından çok iyi faydalanamaz. Bal stoklamasını ilk başta kuluçka peteklerine yapıp, daha sonradan ballığa taşır. Propolis toplama ve kullanımı bakımından ise en güçlü ırktır. Kışları koloni girişini propolisle çok ufak bir açıklık kalıncaya kadar kapatır.

Soğuk havalara dayanıklı, kışlama yeteneği yüksektir. Ufak bir koloni ile kış salkımı yapar. Kışlarken bal tüketimi açısından tutumludur. Hırçın değildir. Petek üzerinde sakindir ve kontrollere izin verir. Komşu petekleri ve katlardaki petekleri birbirlerine balmumu ile bağlama davranışı gösterir. Bal peteklerinde ise peteği sırla kapatırken sır ile bal arasına hava kabarcığı koymaz. Bu sebeple petekleri ıslak görünüme sahiptir. Bütün bu özellikleri sebebi ile iyi bir üretim ve ıslah materyalidir.

Propolis toplama alışkanlığı ve petekler arası örülen balmumu, arıcının kontrollerini daha özenli yapmasını gerektirir.

Mikroorganizmalar ile bulaşan bir arı hastalığı olan nosema hastalığına karşı çok hassastır. Ayrıca yağmacılığa yatkınlığı da yüksektir.

Ülkemizde Kafkas arı ırkı, 12.12.2004 tarihli ve 25668 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan Yerli Hayvan Irk ve Hatlarının Tescili Hakkında 2004/39 sayılı Tebliğ hükmü gereğince tescillenerek koruma altına alınmıştır. Bu bağlamda Artvin Macahel vadisi ve Ardahan Posof doğal koruma alanlarında saf olarak bulunan Kafkas arı ırkını korumak amacı ile Artvin ve Ardahan illerimize diğer illerden koloni getirmek yasaklanmıştır.